ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΟΜΑΔΑ Α’
ΘΕΜΑ Α 1
Α 1.1. Πότε ιδρύθηκε η τράπεζα της Ελλάδος και πώς συντέλεσε στην οικονομική ευμάρεια της χώρας;
Μονάδες 12
Α 1.2. Ποιες ήταν οι συνέπειες της κρίσης του 1932 στην οικονομία, το εξωτερικό εμπόριο και τις πολιτικές εξελίξεις;
Μονάδες 13

ΘΕΜΑ Α 2
Α 2. 1. Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση:
1) Η ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στην Ελλάδα ήταν ορόσημο για το εργατικό κίνημα, γιατί:
α. η οργάνωση του αποτέλεσε δίαυλο για τη διάδοση εργατικής ιδεολογίας
β. εκεί ήκμαζε μια ισχυρή εβραϊκή κοινότητα
γ. ο κοσμοπολίτικος προσανατολισμός της έφερε σε επαφή τους Έλληνες εργάτες με την εργατική οργάνωση της πόλης, τη Φεντερασιόν
δ. ήταν μια πόλη με σημαντικό βιομηχανικό υπόβαθρο και ανοιχτή σε νέες ιδέες.

2) Ο Ελευθέριος Βενιζέλος κατά την περίοδο 1910-1922 επεδίωξε:
α. την αποφυγή δημιουργίας ισχυρού εθνικού κέντρου
β. την προσήλωση στην ιδέα της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων του έθνους
γ. τη διεκδίκηση της Μεγάλης Ελλάδας χωρίς τη συνδρομή της αστικής τάξης
δ. την αποφυγή ενσωμάτωσης του εκτός συνόρων ελληνισμού.

3) Οι Βαλκανικοί πόλεμοι:
α. κλόνισαν την εθνική οικονομία
β. απέσπασαν πλούσιες περιοχές
γ. οδήγησαν στην εθνική ομογενοποίηση της χώρας
δ. υπερδιπλασίασαν εδαφικά και δημογραφικά τη χώρα.

4) Κεντρική παράμετρος μεταβολής των δεδομένων της ελληνικής κοινωνίας το 1922 ήταν:
α. οι θάνατοι από τις αρρώστιες – μάστιγες της εποχής
β. η πολιτική αστάθεια και τα μίση του Διχασμού
γ. η άφιξη ενός πολύ σημαντικού ρεύματος προσφύγων
δ. η φυγή 610.000 μουσουλμάνων της Ελλάδας για την Τουρκία

5) Η Ελλάδα του μεσοπολέμου:
α. είχε κλονιστεί από το κόστος της Μικρασιατικής καταστροφής
β. είχε ομογενοποιηθεί εθνικά και είχε προωθήσει την αστικοποίησή της
γ. αποτελούσε δευτερεύον πεδίο ανάπτυξης οικονομικών δραστηριοτήτων με την άνθηση του ελληνικού κοσμοπολιτισμού
δ. αδυνατούσε να βελτιώσει τις υποδομές της και να υιοθετήσει αναπτυξιακές πολιτικές.
Μονάδες 10

Α 2.2. Να δώσετε το περιεχόμενο των όρων :
α) ΓΣΕΕ
β) Φεντερασιόν
γ) βενιζελισμός.
Μονάδες 15

ΟΜΑΔΑ Β’
ΘΕΜΑ Β1
Αντλώντας στοιχεία από τα παρακάτω παραθέματα και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις, να αποτιμήσετε τα οικονομικά και δημογραφικά αποτελέσματα των Βαλκανικών πολέμων για την Ελλάδα.
Βαλκανικοί πόλεμοι, συνδυάζοντας στην τελική τους φάση τον αγώνα των Κρητικών και των Μακεδόνων για την ανεξαρτησία τους, είχαν και για τους δύο αγώνες αίσιο τέλος. Εκτός από τη Μακεδονία και την Κρήτη, η Ελλάδα αυξήθηκε εδαφικά στην Ήπειρο . κατέληξε να ελέγχει στην ουσία πολυάριθμα ελληνόφωνα νησιά. Σε τελική ανάλυση αύξησε το έδαφος της κατά 68% (από 64.786 σε 108.762 τετραγωνικά χιλιόμετρα) και τον πληθυσμό της από περίπου 2.700.000 σε 4.800.000 κατοίκους. […] Η ελληνική νίκη δεν κερδήθηκε χωρίς υπέρογκο τίμημα. Μεταξύ 1905 και 1911 η Ελλάδα ξόδεψε για τις χλ ες δυνάμεις της 193.700.000 δραχμές, στερώντας έτσι το ποσό αυτό από την εσωτερική ανάπτυξη της χώρας. Ο πόλεμος κόστισε περίπου 411 εκατομμύρια δραχμές, μαζί με τις δαπάνες για τους αιχμαλώτους πολέμου και τους πρόσφυγες. Αλλά η ελληνική οικονομία και τα βελτιωμένα δημοσιονομικά της χώρας μπόρεσαν να σηκώσουν αυτό το βάρος χωρίς μεγάλες δυσκολίες. Ένα τμήμα από τις δαπάνες (124 εκατομμύρια) καλύφθηκε (από τα τακτικά έσοδα του κρατικού ταμείου, ενώ το υπόλοιπο από τον εσωτερικό τον εξωτερικό δανεισμό. Με την επένδυση αυτών των ποσών η Ελλάδα δεν αύξησε μόνο το δυναμικό του στρατού και του ναυτικού της σε 250.000 άνδρες περίπου, αλλά πολλαπλασίασε και τα έσοδα της. Το 1914 τα έσοδα έφταναν τα 204 εκατομμύρια δραχμές, από τα οποία τα 72 εκατομμύρια προέρχονταν από τις νέες επαρχίες. Επιπλέον η Ελλάδα απέκτησε μεγαλύτερη έκταση καλλιεργήσιμης γης (από 8.600.000 στρέμματα το 1911 έφτασε στα 13.300.000 το 1914), ενώ η αξία της αγροτικής παραγωγής ανέβηκε από 262 εκατομμύρια δραχμές το 1912 στα 413 εκατομμύρια το 1914. Αν όμως αυτά τα κέρδη ήταν σταθερά, αυτό δεν σήμαινε ότι δεν συνοδευόταν και από σοβαρά προβλήματα. Τα εκτεταμένα βόρεια σύνορα, που είχαν χαραχτεί άσχημα σε μερικές μεριές, ήταν δύσκολο να προστατευθούν. Επιπλέον, η Ελλάδα είχε αποκτήσει και ένα ευρύ τμήμα μη ελληνικού (μη υπαγόμενου στο Πατριαρχείο) πληθυσμού. Στο ελληνικό κομμάτι της Μακεδονίας ζούσαν μόνο 528.000 Έλληνες (μαζί με τους Βλάχους) απέναντι σε 465.000μουσουλμάνους. Στα εδάφη που είχαν κερδηθεί στην Ήπειρο (σύμφωνα με ελληνικούς υπολογισμούς του 1907) ζούσαν 166.000 Έλληνες (στους οποίους συμπεριλαμβάνονταν και το χριστιανικό τμήμα του αλβανικού πληθυσμού), 38.000μουσουλμάνοι και 10.000 Εβραίοι και Βλάχοι. Βέβαια, τα νησιά του Αιγαίου ήταν σχεδόν εντελώς ελληνικά, στη Μυτιλήνη όμως και στη Λήμνο υπήρχαν περίπου 9.000 μουσουλμάνοι. Το 1914 ζούσαν στην Ελλάδα περίπου 750.000 άτομα που δεν ανήκαν στο ελληνικό στοιχείο. Οι περισσότεροι κατοικούσαν κατά μήκος των μακρών βορείων συνόρων και επομένως αποτελούσαν απειλή σε περίπτωση πολέμου.
[D. Dakin, Η ενοποίηση της Ελλάδας, 1770-1923, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 1998, σελ. 303-304]
Μονάδες 25

ΘΕΜΑ Β2
Λαμβάνοντας υπόψη το παράθεμα που ακολουθεί και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να παρουσιάσετε τις εξελίξεις στον αγροτικό χώρο στην Ευρώπη και στην Ελλάδα από τις αρχές του 20ου αιώνα μέχρι το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Με την προσάρτηση εδαφών ή την ανταλλαγή πληθυσμών όλες σχεδόν οι βαλκανικές χώρες απέκτησαν μεγαλύτερη εθνική ομογένεια μετά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Άμεση συνέπεια των πληθυσμιακών ανακατατάξεων ήταν και η διανομή της μεγάλης γαιοκτησίας, μέτρο που εξασφάλιζε παντού στους ακτήμονες αγρότες ένα ελάχιστο μέσο επιβιώσεως, αλλά και την εκπλήρωση μιας παλιάς διεκδικήσεως, την ιδιοκτησία της γης που καλλιεργούσαν. Στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία ο αναδασμός ερχόταν για να καλύψει την πιεστική ανάγκη της αποκαταστάσεως των προσφύγων, ενώ στη Ρουμανία και στη Γιουγκοσλαβία αποτελούσε την επιβεβαίωση της εθνικής τους κυριαρχίας, καθώς οι μεγάλες ιδιοκτησίες, στα εδάφη που προσαρτήθηκαν, ανήκαν στους Αυστριακούς, τους Μαγυάρους ή τους Ρώσους. Όπως όμως σημειώνει ο Stavrianos, υπήρχε και ένα ακόμη κίνητρο: «πίσω από τις αγροτικές μεταρρυθμίσεις κρυβόταν αναμφίβολα ο φόβος της επαναστάσεως. Ύστερα από έξι χρόνια σχεδόν αδιάκοπου πολέμου οι βαλκανικοί λαοί έπασχαν από πολεμικό κάματο και απο-γοήτευση. Η επανάσταση στη Ρωσία και η εξάπλωση του μπολσεβικισμού στην Ουγγαρία και σε άλλα τμήματα της κεντρικής Ευρώπης έσειαν το φάσμα ενός επαναστατικού κύματος που θα σάρωνε ολόκληρη τη βαλκανική χερσόνησο. Ο φόβος αυτός ανάγκασε[… ] την καθεστηκυία τάξη σε κάθε χώρα να πραγματοποιήσει αγροτικές μεταρρυθμίσεις με την ελπίδα ότι θα λειτουργούσαν ως αλεξικέραυνο μέσα στην επαναστατική θύελλα.
[(C. S. Stavrianos, «The Balkans since 1453», New York, 1965), Ιστορία τον Ελληνικού Έθνους, τόμος ΙΕ’, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1978, σελ. 30.
Μονάδες 25

Μαρία Ευγενίου