Αρχαία προσανατολισμού Β Λυκείου (Διδαγμένο)

ΛΥΣΙΑΣ, ΥΠΕΡ ΜΑΝΤΙΘΕΟΥ

[4] Ἡμᾶς γὰρ ὁ πατὴρ πρὸ τῆς ἐν Ἑλλησπόντῳ συμφορᾶς ὡς Σάτυρον τὸν ἐν τῷ Πόντῳ διαιτησομένους ἐξέπεμψε, καὶ οὔτε τῶν τειχῶν καθαι- ρουμένων <ἐπεδημοῦμεν> οὔτε μεθισταμένης τῆς πολιτείας, ἀλλ’ἤλθομεν πρὶν τοὺς ἀπὸ Φυλῆς εἰς τὸν Πειραιᾶ κατελθεῖν πρότερον πένθ’ ἡμέραις. [5] καίτοι οὔτε ἡμᾶς εἰκὸς ἦν εἰς τοιοῦτον καιρὸν ἀφιγμένους ἐπιθυμεῖν μετέχειν τῶν ἀλλοτρίων κινδύνων, οὔτ’ ἐκεῖνοι φαίνονται τοιαύτην γνώμην ἔχοντες ὥστε καὶ τοῖς ἀποδημοῦσι καὶ τοῖς μηδὲν ἐξαμαρτάνουσι μεταδιδόναι τῆς πολιτείας, ἀλλὰ μᾶλλον ἠτίμαζον καὶ τοὺς συγκαταλύσαντας τὸν δῆμον.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να μεταφραστεί το παραπάνω απόσπασμα (Μονάδες 20)
Β1. Ο Μαντίθεος, δεδομένης της κατηγορίας του για ανάμειξη στο πολίτευμα των Τριάκοντα, υπερασπίζεται τον εαυτό του και αντικρούει το κατηγορητήριο. Με ποια επιχειρήματα το κάνει αυτό στο κείμενο που παρατίθεται; (Μονάδες 15)
Β2. «…μᾶλλον ἠτίμαζον καὶ τοὺς συγκαταλύσαντας τὸν δῆμον»: ο Μαντίθεος υποστηρίζει πως εκείνη την εποχή οι φορείς του τυραννικού πολιτεύματος προέβαιναν σε εκκαθαρίσεις ακόμα και μέσα στην παράταξή τους. Αληθεύει ο ισχυρισμός του Μαντίθεου βάσει τις ιστορικές σας γνώσεις; (Μονάδες 15)
Β3. «γιατί εμείς οι ολιγαρχικοί δεν κρίναμε άξιο να τιμούμε αυτούς που ευεργετούσαν τον λαό, αλλά διορίζαμε σε τιμητικές θέσεις αυτούς που σας έκαναν μεγάλο κακό, επειδή τους εμπιστευόμασταν» (Λυσίου, δήμου καταλύσεως ἀπολογία 13). Τα λεγόμενα αυτά αποδεικνύονται από την επιχειρηματολογία του Μαντίθεου; (Μονάδες 10)
Β4. ποια η πλατωνική κριτική για την ρητορική; (Μονάδες 20)
Β5. δύο ομόρριζα της νέας ελληνικής για τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: διαιτησομένους, καθαιρουμένων, μεθισταμένης, ἀφιγμένους, ἐξαμαρτάνουσιν (Μονάδες 20)

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α.

Ο πατέρας μας δηλαδή, πριν από την καταστροφή στον Ελλήσποντο, μας έστειλε στην αυλή του Σάτυρου, του βασιλιά του Πόντου, και δε βρισκόμαστε στην πόλη ούτε όταν κατεδαφίζονταν τα τείχη ούτε όταν μεταβαλλόταν το πολίτευμα, αλλά ήλθαμε πέντε μέρες προτού οι δημοκρατικοί που βρίσκονταν στη Φυλή επιστρέψουν στον Πειραιά. Και πράγματι ούτε εμείς ήταν πιθανό, δεδομένου ότι είχαμε επανέλθει σε τόσο κρίσιμες περιστάσεις, να έχουμε τη διάθεση να μοιραζόμαστε κινδύνους που αφορούσαν άλλους, ούτε εκείνοι είχαν προφανώς την πρόθεση να παράσχουν αξιώματα στη διοίκηση της πολιτείας σε ανθρώπους που ζούσαν μακριά από την πατρίδα και σε ανθρώπους που δεν είχαν διαπράξει κανένα αδίκημα. Αντιθέτως στερούσαν τα πολιτικά τους δικαιώματα ακόμα και από εκείνους που τους βοήθησαν να καταλύσουν τη δημοκρατία.

Β1.

Ο Μαντίθεος επιχειρηματολογεί, επιδιώκοντας να πείσει τους βουλευτές ότι δεν μετείχε στο καθεστώς των Τριάκοντα.
Α. Αρχικά, δηλώνει ότι την εποχή των Τριάκοντα απουσίαζε από την Αθήνα, αφού βρισκόταν στον Πόντο, στην αυλή του βασιλιά Σάτυρου, μαζί με τον αδερφό του, και επισημαίνει μάλιστα ότι γύρισε στην Αθήνα πέντε μέρες πριν από την πτώση του καθεστώτος. Το πρώτο επιχείρημα του Μαντίθεου είναι και το πιο ισχυρό , γιατί είναι πραγματικό και μπορεί εύκολα να αποδειχτεί με μάρτυρες.
Β. Έπειτα, υποστηρίζει ότι το μικρό αυτό διάστημα θα ήταν αφύσικο και παράλογο να συνεργαστεί με τους Τριάκοντα σε μια τόσο ρευστή και κρίσιμη περίοδο, ενώ αναμενόταν η πτώση τους, συμμετέχοντας σε ξένους κινδύνους. Σε αντίθεση με το πρώτο, το δεύτερο επιχείρημα ανήκει στα εικότα, στα εύλογα και πιθανά επιχειρήματα, τα οποία η κοινή λογική μπορεί να αποδεχτεί ως πραγματικά.
Γ. Ισχυρίζεται επίσης, ότι οι Τριάκοντα παρείχαν αξιώματα μόνο σε άτομα της πλήρους εμπιστοσύνης τους, που ζούσαν στην πόλη και ήταν το ίδιο πρόθυμοι να παρανομήσουν, και όχι σε άτομα που αποδημούσαν και δεν ήταν ανήθικοι. Επίσης και ότι οι τύραννοι εχθρεύονταν ακόμη και τους παλιούς συνεργούς τους στην κατάλυση της δημοκρατίας και τους αφαιρούσαν τα πολιτικά τους δικαιώματα, αν γίνονταν μετριοπαθείς και κατέκριναν την πολιτική τρομοκρατία τους.
Μεγάλη πειστικότητα έχει το τρίτο επιχείρημα, το οποίο κατατάσσεται στα πραγματικά. Με αυτό ο κατηγορούμενος υπενθυμίζει στους βουλευτές τα τραγικά γεγονότα που είχαν βιώσει.

Β2.

Τον Αύγουστο ή Σεπτέμβριο του 404π.Χ. εγκαθίσταται με υπόδειξη του Λυσάνδρου η αρχή των Τριάκοντα στην Αθήνα, σε αντικατάσταση της άμεσης συμμετοχικής δημοκρατίας, με τον όρο ότι θα πολιτεύονται σύμφωνα με το πατροπαράδοτο πολίτευμα. Στην αρχή οι Τριάκοντα ήταν μετριοπαθείς προς τους πολίτες και υποκρίνονταν ότι επεδίωκαν το πάτριο πολίτευμα. Οι πολίτες μάλιστα χαίρονταν με την θανάτωση των συκοφαντών, των κολάκων και των πονηρών, διότι πίστευαν πως οι Τριάκοντα ενεργούσαν έτσι για το κοινό συμφέρον. Όταν όμως εδραιώθηκαν στην εξουσία, δεν σεβάστηκαν τίποτα και άρχισαν να φονεύουν τους επιφανείς πολίτες, δημεύοντας την περιουσία τους. Σε μικρό διάστημα 1500 Αθηναίοι πολίτες έχασαν την ζωή τους.
Επικεφαλείς των Τριάκοντα ήταν ο Κριτίας και ο Θηραμένης ∙ όταν ο δεύτερος θέλησε να αντιδράσει στις βιαιότητες των συνεργατών του, επέσυρε το μίσος του σκληρού και αδίστακτου Κριτία, με τον οποίο μέχρι πρότινος είχαν ομόφρονες και ομόγνωμες πεποιθήσεις. Ο Κριτίας, θείος του Πλάτωνα και μαθητής του Σωκράτη, αγορεύοντας στην Βουλή κατά του Θηραμένη, τον οποίον εξανάγκασε να πιει το κώνειο, δικαιολόγησε τα εγκλήματα του λέγοντας : «κύριοι βουλευτές, αν κάποιος σας θεωρεί ότι αυτή την περίοδο πεθαίνουν περισσότεροι από όσους έπρεπε, ας καταλάβει ότι όποτε και σε όποιο μέρος τα πολιτεύματα αλλάζουν, πάντα τα ίδια συμβαίνουν» (Ξενοφῶντος Ἑλληνικὰ 2,3,24).

Β3.

Oι Τριάκοντα δεν είχαν καμία διάθεση να απονείμουν αξιώματα σε ανθρώπους που είτε ζούσαν μακριά από την Αθήνα είτε δεν τους είχαν υποστηρίξει στις εγκληματικές τους ενέργειες κατά των δημοκρατικών.
Ο Μαντίθεος επέστρεψε στην Αθήνα πέντε μέρες πριν από το τέλος του δράματος. Οι καιροί τότε ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνοι για τους Τριάκοντα, όταν η σθεναρή αντίσταση του Θρασύβουλου προδίκαζε τη βέβαιη πτώση τους. Τις μέρες εκείνες οι συνεργοί εγκατέλειπαν το καθεστώς που κατέρρεε, καθώς ο καθένας αγωνιούσε για την επιβίωσή του.
Οι Τριάκοντα σε τόσο δύσκολες περιστάσεις δεν είχαν εμπιστοσύνη όχι μόνο σε όσους Αθηναίους αποδημούσαν, αλλά ούτε καν σε μετριοπαθείς ολιγαρχικούς, πόσο μάλλον σε έντιμους πολίτες, ώστε να τους παρέχουν αξιώματα στη διοίκηση της πολιτείας. Εμπιστεύονταν μόνο τους ένθερμους και κυνικούς ομοϊδεάτες τους, που πρόθυμα συμμετείχαν στα κακουργήματά τους στηρίζοντας ενεργά το καθεστώς τους. Παρείχαν αξιώματα μόνο σε άτομα της πλήρους εμπιστοσύνης τους, που ζούσαν στην πόλη και ήταν το ίδιο πρόθυμοι να παρανομήσουν, και όχι σε άτομα που αποδημούσαν και δεν ήταν ανήθικοι.
Επομένως, τα όσα ισχυρίζεται ο Μαντίθεος επιβεβαιώνουν την πραγματικότητα και ταυτίζονται και με την απολογία του ολιγαρχικού στο απόσπασμα του Λυσία.

Β4.

Σελίδα σχολικού βιβλίου 12-13 : «η πλατωνική κριτική»

Β5.
διαιτησομένους : δίαιτα, διαιτητής, ενδιαίτημα, διαιτολόγος
καθαιρουμένων: καθαίρεση, αυθαίρετος, αιρετικός, αφαίρεση, προαίρεση
μεθισταμένης : στάση, μετάσταση, στατικός, ιστίο, στάθμη, διάσταση
ἀφιγμένους : άφιξη, ικανός, ικέτης, ικανοποίηση, ικεσία
ἐξαμαρτάνουσιν : αμαρτία, αμαρτωλός, αναμάρτητος

 

Νάτσης Δημήτρης